Om de oorsprong van de Koninklijke Harmonie Sint-Cecilia van Dendermonde te vinden, dient men een doolhof te doorzoeken van allerhande gebeurtenissen en feestelijkheden hier in onze stad. Wat was de muziekvereniging vooraleer zij koninklijk werd, en zelfs voordat zij gepatroneerd werd door Sint-Cecilia.

Zoals wel begrijpelijk is, is deze geschiedenis met een waas van onzekerheid omgeven want de folklore is niet beschreven zoals oorlogen, politieke of godsdienstige feiten.

Geschiedenis

product image 1 VOORGESCHIEDENIS

Het Turksch Muziek en d’ Orpheën (1789-1796)

De oudste fanfares en harmonieën in onze gewesten ontstonden in het vierde kwart van de 18de eeuw. Soms luisterden ze naar de naam van de patroonheilige van de muzikanten ‘Sint-Cecilia’, elders was er sprake van een Turksch muziek De oorsprong van dit muziek gaat meer dan waarschijnlijk terug op de Oostenrijkse gewoonte bij militaire optochten een muziekkorps met slagwerk voor de begeleiding te laten zorgen, een gewoonte die men mogelijk afgekeken had van de Turkse buren. Dendermonde heeft als belangrijke garnizoenstad in de loop van de 18de eeuw ruim de tijd gehad om met dit fenomeen kennis te maken en het uiteindelijk voor eigen vermaak en opluistering van de openbare feesten ook zelf te imiteren.

De eerste sporen te Dendermonde van een ‘Turksch Muziek’ vond Jan Broeckaert terug op 20 december 1789, toen een dergelijke formatie zich naar de collegiale O.-L.-Vrouwekerk begaf om er het Te Deum bij te wonen als dank voor de overwinning van de Patriotten op de Keizerlijke troepen. Deze fanfare, die volgens K. Wytsman in I78l zou zijn opgericht, stond toen onder het bestuur van Frans Van Haesendonck, een muziekmeester en toondichter, die als dirigent het einde van de 18de en begin van de 19de eeuw zou beheersen. Toen er, met de verovering van onze gewesten door de Franse republikeinen, een einde kwam aan de bestaande gilden, ambachten, genootschappen en verenigingen, werd te Dendermonde samen met de drie bestaande rederijkerskamers ook het Turksch Muziek vermoedelijk ontbonden.

Aangezien een stad niet lang zonder toneel en muziek verder kon, werden op 5 juni 1796 reeds de standregelen opgesteld van een nieuwe maatschappij die beide kunsttakken, muziek en toneel, zou verenigingen en krijgt de naam van “d’ Orpheën binnen Dendermonde”.

DE MELOMANEN” (1807- ca. 1816)

Dit blijkt wel de meest duistere periode te zijn in het muzikale leven onzer stad.

In 1807 (toen onder het bewind van Napoleon) was er van de vorige muziekmaatschappij duidelijk geen sprake meer, toen Joseph Troch “Maitre de Musique de la ville de Termonde”, zich tot burgemeester P.F. Verberckmoes richtte in naam van enkele jongelingen die onder zijn leiding een “société de Mélomane’s” wensten op te richten. Op 7 februari 1807 gaf burgemeester Pieter FransVerberckmoes (1759-1826) de gevraagde toelating. Het nieuwe reglement werd goedgekeurd op de eerste algemene vergadering van 18 mei 1807 en op 25 juni door de burgemeester goedgekeurd, zodat de maatschappij definitief van start kon gaan.

Uit de briefwisseling tussen onze stadsgenoot J.B. De Pauw (bouw- en marmerbewerker) en zijn broeder F.J. De Pauw die als conscrit in Italië gelegerd was, leest men : “dat al de instrumenten verleden jaar, dus in 1806, afgehaald zijn bij Van Haesendonck”; dat men daarna van geen societeit meer hoorde spreken; dat men in 1807 nu een nieuwe societeit gevormd heeft, die in het geheel niet afhankelijk was van de eerste”

 

product image 1

J.J. Loret (1803-1871)

Leerling bij Thomas Blondeel, bestuurder bij de Melomanen en der toneelafdeling.

Op 15 Augustus 1807 werd het nieuwe vaandel ingehuldigd, en nam de maatschappij deel aan de grootse feestelijkheden ter gelegenheid van de verjaardag van Napoleon I.

In 1809 opende zij een prijskamp voor harmonieën. Waren vermeld: Kalken en Wetteren.

 

product image 1

Zilveren medaille geschonken door de Harmonie van Dendermonde aan de Harmonie van Mechelen, 1811

In 1811 komt de harmonie van Mechelen op bezoek. Bij die gelegenheid wordt er een groot bal met prachtige verlichting ingericht in den hof van het lokaal. Enige jaren later kwamen er echter moeilijkheden. Van 1816 tot 1821 gaf de maatschappij bijna geen teken van leven meer.

Lied van de Harmonie van Dendermonde opgedragen aan de Harmonie van Mechelen, 25 augustus 1811

 

product image 1

KONINKLIJKE HARMONIE SINT-CECILIA ( 1821 – heden)

Na enkele jaren Nederlands Bewind, achtten enkele lokale muziekliefhebbers de tijd rijp om met een nieuwe muziekmaatschappij naar voor te treden. Deze Maatschappij van het Concert en Harmonie zag het levenslicht op 7 augustus I82I, nadat de inrichters J.B. Claessens, J.B. De Pauw en C.F. Loret op 30 juli aan het stadsbestuur de toelating gevraagd hadden een harmonie te mogen oprichten. Het lag in hun bedoeling reeds ter gelegenheid van kermis voor de eerste maal op te treden. Uit de brief vernemen we verder dat de harmonie definitief had gekozen voor ” le ton charmant de mi bémol qui est actuellement introduit dans toutes les musiques militaires et autres, ton qui est bien plus doux et plus mélodieux que celui dont on s’est toujours servi dans les sociétés qui ont existé jadis en cette ville”. Hieruit volgde dat de instrumenten van de vorige harmonie niet meer bruikbaar waren met uitzondering van de carillon turc et des quatre caisses des tambours. We vernemen verder dat het trommelvel van de grosse caisse gescheurd was, dat de cimbalen een afschuwelijke klank voortbrachten en dat de pupiters er gebroken bijlagen. Met andere woorden zo goed als alle instrumenten dienden vernieuwd te worden indien men voor de opluistering van de openbare feesten opnieuw over een degelijke harmonie wou beschikken.

 

De initiatiefnemers vroegen het stadsbestuur hiervoor 600 fr. in de begroting in te schrijven. Het stadsbestuur reageerde positief op deze vraag en besloot op 31 juli 1821 een toelage van 253 gulden 50 cent te voorzien voor de aankoop van de instrumenten, die uiteraard stadseigendom bleven. Op die manier kon de nieuwe muziekmaatschappij onder de beste omstandigheden van start gaan, nadat men zich op 21 september 1821 met enkele leden van de vroegere muziekvereniging (Melomanen) had verenigd om de Harmonie Sint-Cecilia op te richten.

 

 

product image 1

Uitnodiging en programma voor een concert van de Harmonie Sint-Cecilia, 18 augustus 1833

Deze jonge harmonie Ste Cecilia was weldra een der beste uit de Vlaanderen.

Nog hetzelfde jaar van haar stichting nam de maatschappij, als muziekkorps der burgerwacht, deel aan een prijskamp te Brussel en richtte ook nog een prachtig concert in.

In 1822 vierde zij voor de tweede maal het Ste-Ceciliafeest. Bij die gelegenheid schreef Prudens VAN DUYSE, die toen 18 jaar was en erelid van de vereniging, een lofdicht in het Frans. Hierin geeft hij getuigenis over het gebrek aan eensgezindheid dat vroeger heerste onder de leden.

product image 1

Prudens Van Duyse

 

In 1823 bezingt dezelfde dichter, doch nu in het Nederlands, de lof der Toonkunst, het eerste stuk dat van hem verschenen is in druk en dat hij opdroeg aan “de Heeren werkende leden en eereleden der toonkundige maatschappij der H. Cecilia te Dendermonde”.

In 1824 beschikt de Maatschappij over haar eerste vaandel, geschonken door Baron VAN DEN BROUCKE DE TERBECQ die als Burgemeester van de Stad Dendermonde een der eerste beschermende leden werd.

 

product image 1

Baron Van den Broucke de Terbecq

 

In 1832 wordt Ridder Leo DE BURBURE als leider van de Harmonie aangesteld.

In die tijd was zijn naam zeker bekend in muzikale middens. Onder zijn impuls zou er regelmatig worden deelgenomen aan muziekfestivals die in die tijd een opbloei kenden.

Brussel, Gent, Mechelen, Aalst en Wetteren zijn namen die eeuwig in de Dendermondse annalen zullen blijven schitteren.

 

product image 1

Leo de Burbure

 

In 1845 wordt Leo DE BURBURE aangesteld als leider, van de grote Harmonie van Antwerpen, hetgeen aanleiding gaf tot een groots muzikaal afscheidsfeest.

De harmonie was er ook bij toen in 1850 de Ros Beiaardommegang uitging ter gelegenheid van het 50 jarig bestaan van de Academie voor Schone Kunsten en de Rechtbank van Eerste Aanleg.

In het Gulden Boek van de Harmonie prijken op die datum de namen van Koning Leopold I en zijn Zonen, Leopold (Hertog van Brabant) en Philippe (Graaf van Vlaanderen).

 

 

product image 1

Koning Leopold I

 

Onder het voorzitterschap van burgemeester Auguste de Behault du Carmois ( 1852- 1856) behoorde de harmonie opnieuw tot de beste muziekmaatschappijen van het ogenblik.

In de welgevulde archieven van de Harmonie komt een brief voor van 21 november 1855, die herinnert aan het bekomen van de titel “Koninklijke Maatschappij“. De harmonie liet toen een palmhouten stempel maken met centraal het stadswapen en een randschrift Koninglyke Maetschappy van Ste Cecilia Dendermonde.

Na het overlijden van de burgemeester werd het voorzitterschap in 1856 toevertrouwd aan Jan Bruynincx.

Tevoren, in 1853 kende de Maatschappij een tijdelijke verzwakking omwille van onenigheid met de bestaande zangmaatschappij “Echos de la Dendre”. Het kwam zover, dat er een harmonieafdeling in de schoot van de zangmaatschappij werd opgericht, dit tot groot nadeel van de harmonie Sint-Cecilia. Dit kon niet blijven duren. Beide verenigingen leden hierdoor om te meer schade. Het stadsbestuur wenste hieraan een einde te stellen en trachtte de twee kunstkringen terug te verenigen.

In 1856 werd met een groots concert de vrede getekend tussen de litigerende maatschappijen.

In 1862 telde de harmonie 45 werkende leden, volgens het stadsverslag: “allen jonge lieden uit de burgerklas, met de reinste liefde tot de toonkunde bezield. Daarnaast waren er 188 ereleden uit verschillende klassen der samenleving en die er vermaak in scheppen al hare feesten bij te wonen“. Van het stadsbestuur kreeg de harmonie jaarlijks een toelage van 1000 fr. Hiermee betaalde men grotendeels de jaarwedde van de drie muziekmeesters die in de toonleer den zang en de houten en koperen speeltuigen onderwijs geven. Ze werd dan ook behandeld als een ‘stedelijke harmonie‘ en was in ruil bereid allerlei openbare feestelijkheden op te vrolijken.

Er komen ook weer ta1 van festivals: Lessen, Gent waar de prijs van de mooiste kledij wordt gewonnen en te Brugge waar gelukwensen van de jury worden in ontvangst genomen voor het kundig uitvoeren der stukken. Bij die gelegenheid aanvaarden de heren Vrambout, gouverneur van West-Vlaanderen, en Hendrik Conscience, koninklijk commissaris van het arrondissement Kortrijk, de titel van erelid van de maatschappij.

 

Het Gulden boek vermeld de handtekens op prachtig verluchte bladen van :

Koning Leopold en de prinsen Leopold en Philippe; P. De Decker, minister van binnenlandse zaken; De Jaegher, gouverneur van Oost-Vlaanderen; Baron Van den Broucke de Terbecq; Vrambout, Gouverneur vanWest-Vlaanderen; Luitenanrgenraal Renard, Polydoor de Keyser, lord-mayor van Londen, en Oswald de Kerchove de Denterghem.

 

product image 1

Polydoor de Keyser, Lord-Mayor van Londen

 

Edward GORTEBEECK, kleinzoon van beiaardier Conrad Loret, was inmiddels benoemd tot dirigent van de maatschappij. Hij zou de komende jaren jammer genoeg getuige dienen te zijn van de verscheuring van zijn harmonie, dit ten gevolge van politieke twisten die rond 1865 voor het eerst de kop opstaken. De katholieke leden gaven één na één hun ontslag, zodat na verloop van tijd enkel de liberaal gezinden achterbleven om de maatschappij verder te zetten

In 1868 wordt een nieuw bestuur gekozen, dat uitsluitend ‘uit leden tot de liberale denkwyze behoorende‘ was samengesteld. Het weekblad De Onpartijdige van 5 juli 1868 blokletterde dan ook ‘De koninglijke muziekmaetschappij Ste Cecilia dezer stad, is liberael geworden‘. Als reactie op deze gebeurtenissen stichtten de katholieken datzelfde jaar een eigen Harmonie in het lokaal van de Katholieke Burgerskring.

Hoewel dit alles een serieuze aderlating betekende voor de Harmonie St.-Cecilia, ging het haar tot het einde van de zestiger jaren voor de wind. De stad werd in de periode 1862-1812 immers geleid door de liberale burgemeester Désiré Eyerman, die ook de oprichting van andere liberale genootschappen stimuleerde, zoals de Maatschappij van Rhetorica De Rosiers (1863) en De Nederduitschen Bond (1863), waarvan de harmonie geregeld de optredens en feestelijkheden opluisterde.

Toen P.A. Blomme rond 1868 zijn eigendom, de Hof van Sint-Sebastiaan, verkocht aan de heer Kerstens werden de liberale verenigingen op staande voet buiten gezet. Men keek toen uit naar een nieuw lokaal, dat eind juni 1868 werd in gebruik genomen. Dit Lokaal der verenigde Liberale genootschappen, later bekend als Lokaal Casino, was gelegen in de Wijngaardstraat (Oude Vest) en voorzien van een ruime tuin, waarin jaarlijks een Vlaamse Kermis werd ingericht. Datzelfde jaar kocht de harmonie ook een nieuwe standaard aan.

In 1869 werd Edward GORTEBEECK als dirigent vervangen door Hubert BUOL. Deze bekwame muziekmeester bracht op korte tijd de harmonie weer tot bloei, zodat ze op 26 september 1875 in de internationale prijskamp van Brussel de eerste prijs in de derde afdeling behaalde. Het voorzitterschap was tot in 1890 in handen van de belangrijke industrieel Constant VERTONGEN-GOENS, die de maatschappij veel steun verleende. Hij werd in 1904 als voorzitter opgevolgd door zijn kleinzoon Louis Vertongen

 

product image 1

Constant Vertongen-Goens

 

Rond 1900 was Herman VAN PRAET een tijdlang dirigent van de harmonie, tot hij in 1904 werd opgevolgd door Edward SIMAR, de muziekmeester van het 2e Gidsenregiment. In deze vooroorlogse periode verleende de harmonie geregeld haar medewerking aan belangrijke openbare feesten en allerlei feestelijkheden in de liberale familie. Een jaarlijkse activiteit was tot in 1914 de organisatie van een verklede optocht van de harmonie op carnavalsdinsdag.

 

product image 1

Harmonie Saint-Cecile in 1910

In september 1914 ging het ganse patrimonium en archief van de Koninklijke Harmonie St.-Cecilia op enkele uren tijd verloren in de stadsbrand van 4 en 5 september, moedwillig aangestoken door de Duitse troepen die in Dendermonde tevergeefs de overtocht over de Schelde hoopten te forceren. Het lokaal Casino, waar de harmonie elke dinsdag haar repetities hield, brandde compleet uit. Daarbij gingen alle partituren, vaandels, enz. verloren. Het zou jaren duren voordat men de vroegere activiteiten op een meer beperkte schaal kon hervatten.

Na de eerste wereldoorlog nam de heer Prosper VAN HAVER de dirigeerstok in de hand en samen met de Voorzitter Fernand DE VUYST gaat men aan vernieuwde activiteit werken.

 

product image 1

Fernand De Vuyst

 

In 1924 geeft de Harmonie haar eerste verkleed bal.

In 1928 werd de Samenwerkende Maatschappij Casino gesticht door: Jules Philips, Willem Loret, Alexander Philips, Rodolphe De Herde, René Neefs, Louis D’Haens, Adelson Gryson, Jan Van Beveren, Fernand De Vuyst, Victor Loret, Armand Cadron, Jules De Smet, Gustaaf Geubels, Louis De Racker, Frans Vervaet, Emiel Lombaert en Cyriel Van Kerkhove. Zij namen het initiatief in een tuin in de Sint-Jorisgilde een prachtig nieuw lokaal in te richten, later bekend als de Roxy

In 1932 wordt de heer A. GRILLAERT de nieuwe dirigent terwijl de voorzitterszetel tot 1940 achtereenvolgens zou bezet worden door de heren Adelson GRYSON en Arthur CADRON.

 

product image 1

A. GRILLAERT

Na een nieuwe stopzetting van de activiteiten tijdens de Tweede Wereldoorlog, werd eind 1944 terug van wal gestoken, aanvankelijk in het lokaal van De Koornbloem in de Lindanusstraat en later terug in de Roxy (vroegere Casino).

Willem LORET was toen voorzitter van de harmonie en Amandus TORFS dirigent. Hij leidde de harmonie in 1949 naar een rangschikking in 2de divisie in de provinciale tornooien. In 1951 promoveerde men naar eerste divisie.

 

product image 1

Willem Loret

 

In 1951 zou de verdienstelijke dirigent heer TORFS de stad verlaten.

In 1952 kwam Albert Grillaert voor enkele jaren terug de dirigeerstok hanteren. In het provinctaal tornooi van 1954 kon de maatschappij onder zijn leiding opnieuw bevestigen in 1ste afdeling. Nog datzelfde jaar werd de fakkel van dirigent overgenomen door Benoit CALLEBAUT. Onder zijn bekwame leiding ging de kwaliteit van de harmonie er nog verder op vooruit, wat resulteerde in quoteringen in de categorie uitmuntendheid in 1958 en 1959.

product image 1

Benoit Callebaut

 

In 1957 worden alle instrumenten vernieuwd of aangepast aan de nieuwe toonaard.

In 1958 worden de trommelaars uitgebreid met een tamboer-majoor en vier geüniformeerde trommelaarsters.

 

product image 1

Koninklijke Harmonie Sint-Cecilia Dendermonde 1960

In 1963 herbevestigde de harmonie in uitmuntendheid in het provinciaal tornooi te Buggenhout.

In 1961 bereikte men het absolute hoogtepunt met een promotie naar eredivisie, een afdeling waarin men herbevestigde tot in 1971, om later terug in de categorie uitmuntendheid (1974-1976) te worden gerangschikt.

In 1965 werd een volledige reorganisatie van het bestuur doorgevoerd. Advokaat Frans VERBERCKMOES werd voorzitter, Dhr. Andre CALLEBAUT werd secretaris en ook Mevr. BEURMS-VINCKE werd opgenomen in het bestuur.

 

product image 1

Ceciliafeest van de Koninklijlre Harmonie Sint-Cecilia in 1969.
Van links naar rechts : de Heer Van Damme Jean, Verberckmoes Frans, Callebaut
Benoit, Beurms Gaspard en De Brandt Rudy.

In 1971 vierde de harmonie haar 150-jarig bestaan met een academische zitting en een galabal, een banket, een galaconcert van het Groot Harmonie-orkest van de Muziekkapel der Gidsen (leiding Y. Ducene) en een grootse optocht met taptoe op de Grote Markt.

Voor die gelegenheid werden ook alle spelende leden in een nieuw uniform gestoken. Het ‘Trommelkorps Willem Loret’ stond toen onder de leiding van Raymond De Beule, terwijl het majorettenkorps werd geleid door Betty Hofman.

Na het jubileumjaar ging de harmonie weer door een dal. Onderlinge meningsverschillen en de voortdurende afwezigheden van tal van spelende leden (die werden aangetrokken door de oprichting van een Big-Band) waren er de oorzaak van dat dirigent Benoit Callebaut in 1973 aan de noodrem trok en zijn nakend ontslag aankondigde.

In 1974 kon men zich op het provinciaal tornooi nog rangschikken in de afdeling uitmuntendheid, doch het definitieve ontslag van de dirigent in 1975 maakte duidelijk dat het roer diende omgegooid te worden.

Het bestuur stond voor een zware opgave en besloot na rijp beraad Frans VAN DAMME als nieuwe kapelmeester aan te stellen. Hij oefende die functie ook uit te Berlare en Zele en bij de liberale Koninklijke Fanfare ‘Vreugd in Vrijheid’ te Appels, met wie de Harmonie Sint-Cecilia van Dendermonde voortaan intens zou gaan samenwerken om zo het spelerspotentieel weer op peil te brengen.

 

product image 1

Frans Van Damme

 

In 1976 gaf de Koninklijke Harmonie Ste Cecilia en het ‘Trommelkorps Willem Loref’ onder leiding van de nieuwe kapelmeester Frans Van Damme een kunstconcert ter ere van uittredend kapelmeester Benoit Callebaut.

In 1980 wordt de harmonie aangevuld met een nieuw majorettenkorps ‘De Eekhoorntjes’ onder leiding van Pierre Pee en later van Hilde Roels en Godelieve Van Cackenbergh.

In 1981 werd met de nodige luister het 160-jarig bestaan gevierd met een optocht door de stad, een concert op de Grote Markt en een feestzitting in zaal Casino. De jubilerende vereniging ontving er een nieuw vaandel van de PVV Vrouwenbond van Dendermonde.

Na het overlijden van Raymond De Beule werd de leiding van het trommelkorps toevertrouwd aan Lydia Van Goethem.

Tussen 1991 en 1993 wordt het totaal vervallen verenigingsgebouw in de Sint-Jorisgilde door een nieuw vervangen.

Ïn 1995 wordt de heer Frans VAN DAMME als dirigent opgevolgd door de heer Renaat MOENS. Meteen wordt de sein gegeven voor een reorganisatie van de harmonie: nieuwe muzikanten worden aangetrokken of keren terug, nieuwe instrumenten worden gekocht, het trommelkorps komt onder de leiding van Marc Vlyminck en het majorettenkorps van Marie-Louise De Geyter wordt nieuw bloed ingepompt.

 

product image 1

Renaat Moens

In 1996 viert de harmonie haar I75-jarig bestaan. Ze telt op dat ogenblik ca. 45 spelende leden, trommelaars en majoretten. Van 21 tot 23 september 1996 werd het 175-jarig bestaan gevierd met een Academische Zttting in het stadhuis, de publicatie van een lijvige jubileumbrochure (auteur: Gaspard Beurms), een tentoonstelling, een galaconcert, een banket en diverse wandel- en kioskconcerten. Tijdens het afsluitende Jubileumconcert voerde de maatschappij de voor deze gelegenheid geschreven jubileummars ‘Spearmint’ uit van de hand van dirigent Renaat Moens.

 

product image 1

Koninklijke Harmonie Sint-Cecilia t.g.v. het 175-jarig jubileum

 

In 2001 neemt Kris Verberckmoes het voorzitterschap over van zijn vader.

In 2011 viert men het 190- jarig bestaan met een Academische zitting op het stadhuis, een optocht door de stad in nieuwe uniformen en een Galaconcert in CC Belgica.

 

product image 1

Koninklijke Harmonie Sint-Cecilia t.g.v. het 190-jarig jubileum

Eind 2011 neemt Renaat MOENS ontslag als dirigent. Hij wordt opgevolgd door Ronny DE WEVER.

Onder impuls van Ronny DE WEVER worden er nieuwe muzikanten aangetrokken, wordt er samengewerkt met andere maatschappijen en wordt er verdergegaan met de Galaconcerten, die als jaarlijks evenement zullen terugkeren. Daarnaast verleent de harmonie haar medewerking aan de opening van de wijkfeesten Donck-Vlotgras, concert op de Grote Markt te Dendermonde, organiseert zij haar jaarlijks Lenteconcert en steakfestijn en neemt ze deel aan optochten in Grembergen.